Klinika və stomatologiya sahiblərinin çoxu düşünür ki, kiçik biznes kimi 2% vergi ödəyə bilər. Əslində bu mümkün deyil. Amma klinikalar üçün başqa, çox vaxt bilinməyən güzəştlər var və onların biri 2026-nın sonunda bitir. Bu məqalədə klinikanın hansı vergini ödədiyini, hansı güzəştlərdən istifadə edə biləcəyini və harada risk olduğunu sadə dillə, dəqiq rəqəmlərlə göstəririk.
• Tibbi fəaliyyət lisenziyalıdır, ona görə klinika 2% (sadələşdirilmiş vergi) ödəyə bilməz. Mənfəətdən 20% vergi ödəyir, dövriyyə böyükdürsə, üstəlik ƏDV.
• Pasiyent kartla ödəyəndə həmin pul ƏDV həddinə yarı sayılır – kartla işləyən klinika ildə 400 000 ₼-a qədər dövriyyə ilə ƏDV-siz qala bilər.
• ƏDV ödəyən klinika üçün kartla alınan pulun 50%-i ƏDV-dən çıxılır, amma bu güzəşt 31.12.2026-da bitir.
• Fərdi sahibkar həkim üçün gəlirin 75%-i vergidən azad ola bilər, tibbi avadanlığın 75%-i əmlak vergisindən azaddır.
Klinika niyə 2% ödəyə bilməz?
Vergi Məcəlləsinə görə lisenziya tələb olunan fəaliyyətlə məşğul olanlar sadələşdirilmiş vergi (2%) ödəyə bilməz. Özəl tibbi fəaliyyət, o cümlədən stomatologiya lisenziya ilə aparılır. Nəticədə klinika:
- Şirkətdirsə (MMC) – mənfəətdən 20% mənfəət vergisi ödəyir.
- Fərdi sahibkardırsa – mənfəətdən 20% gəlir vergisi ödəyir.
- Dövriyyəsi 200 000 ₼-ı keçirsə – üstəlik ƏDV ödəyicisi olur: pasiyentin ödədiyi məbləğin içindən 18% ƏDV.
Yəni klinika üçün əsas sual "2%-də necə qalım" yox, "ƏDV-yə necə düşməyim və mənfəət vergisini necə azaldım" sualıdır.
Güzəşt 1. Kartla ödənişlə ƏDV-siz qalmaq
2026-dan ƏDV qeydiyyatı üçün 200 000 ₼ həddi hesablananda, vergi uçotunda olmayan şəxslərə – yəni adi pasiyentlərə – göstərilən xidmətə görə POS aparatı ilə alınan pul yarısı qədər sayılır. 10 000 ₼ kartla ödəniş həddə 5 000 ₼ kimi yazılır. Nağd ödəniş və sığorta şirkətlərinin köçürmələri tam sayılır.
250 000 ₼ → 40%
300 000 ₼ → 66,67%
350 000 ₼ → 85,72%
400 000 ₼ → 100% (bu, son həddir)
İllik gəlir 300 000 ₼. Xərclər 220 000 ₼, bunun 90 000 ₼-ı ƏDV-li qaimə ilə (materiallar, avadanlıq, icarə).
Pasiyentlərin 70%-i kartla ödəyir:
Həddə sayılan: nağd 90 000 + kartın yarısı 105 000 = 195 000 ₼. Klinika ƏDV ödəyicisi olmur.
Mənfəət: 300 000 − 220 000 = 80 000 ₼.
Mənfəət vergisi: 80 000 × 20% = 16 000,00 ₼.
Hamısı nağd olsaydı: 300 000 ₼ həddi keçir, klinika ƏDV-yə keçir.
Hesablanan ƏDV: 300 000 × 18/118 = 45 762,71 ₼.
Əvəzləşən ƏDV: 90 000 × 18/118 = 13 728,81 ₼.
Ödənilən ƏDV: 45 762,71 − 13 728,81 = 32 033,90 ₼.
Mənfəət: (300 000 − 45 762,71) − (220 000 − 13 728,81) = 254 237,29 − 206 271,19 = 47 966,10 ₼.
Mənfəət vergisi: 47 966,10 × 20% = 9 593,22 ₼.
Cəmi vergi: 32 033,90 + 9 593,22 = 41 627,12 ₼.
Fərq: ildə 25 627,12 ₼.
Praktik məsləhət: qəbulda POS aparatı hər zaman görünən yerdə olsun, müalicə planını kartla ödəyənə kiçik endirim və ya bonus təklif edin. Həddi keçsəniz, keçdiyiniz aydan sonrakı ayın ilk 10 günü ərzində ƏDV qeydiyyatı üçün müraciət etməlisiniz.
Güzəşt 2. ƏDV ödəyən klinika: kartla ödənişin 50%-i ƏDV-dən çıxılır
Dövriyyəsi böyük olan və ƏDV ödəyən klinikalar üçün xüsusi güzəşt var. Pasiyentlərdən kassa aparatına qoşulmuş POS ilə alınan ödənişin yarısı ƏDV-yə cəlb olunan dövriyyədən çıxılır. Qənaət edilən ƏDV-dən mənfəət vergisi də tutulmur.
Aylıq dövriyyə (ƏDV-siz) 50 000 ₼, bunun 35 000 ₼-ı pasiyentlərdən POS ilə alınıb.
ƏDV bazası: 50 000 − (35 000-in yarısı 17 500) = 32 500 ₼.
ƏDV: 32 500 × 18% = 5 850,00 ₼.
Güzəştsiz olardı: 50 000 × 18% = 9 000,00 ₼.
Qənaət: ayda 3 150,00 ₼, ildə 37 800,00 ₼. Bu qənaətdən mənfəət vergisi tutulmur.
Şərtlər: güzəşt yalnız əhaliyə göstərilən xidmətə və yalnız kassaya qoşulmuş POS ilə ödənişə aiddir. Sığorta şirkətinin ödədiyi xidmətə, e-qaimə ilə rəsmiləşən əməliyyatlara və nağd ödənişə şamil olunmur. POS aparatınızın kassaya qoşulub-qoşulmadığını kassa xidmətinizdən soruşun: məbləği həm kassada, həm də kart aparatında ayrıca yığırsınızsa, çox güman ki, qoşulmayıb.
Diqqət – müddət: bu güzəşt 1 yanvar 2024-dən 3 il müddətinə verilib və 31 dekabr 2026-da bitir. 4 noyabr 2026-da İqtisadiyyat Nazirliyi səhiyyə sahəsindəki güzəştlərin uzadılmasının nəzərdə tutulduğunu açıqlayıb, amma müvafiq dəyişiklik hələ qanun kimi qəbul olunmayıb. Qərar qəbul olunanda bu məqaləni yeniləyəcəyik. O vaxta qədər noyabr və dekabr aylarında güzəştdən tam istifadə edin.
Güzəşt 3. Fərdi sahibkar həkim üçün gəlirin 75%-i azaddır
Kiçik klinika və ya kabinet fərdi sahibkar kimi qeydiyyatdadırsa, Vergi Məcəlləsinin 102.1.30-cu maddəsi ilə sahibkarlıq gəlirinin 75%-i gəlir vergisindən azad ola bilər. Şərtlər:
- mikro sahibkar olmaq: illik gəlir 200 000 ₼-a qədər;
- il ərzində orta hesabla ən azı 3 muzdlu işçi (məsələn, tibb bacısı, assistent, administrator);
- məcburi sosial sığorta üzrə borcun olmaması.
İllik gəlir 150 000 ₼, xərclər 90 000 ₼, mənfəət 60 000 ₼. Kabinetdə 3 işçi var.
Güzəştsiz: 60 000 × 20% = 12 000,00 ₼.
Güzəştlə: 60 000 × 25% × 20% = 3 000,00 ₼.
Qənaət: ildə 9 000,00 ₼.
Bu güzəşt şirkətlərə (MMC) şamil olunmur – yalnız fərdi sahibkarlara.
Güzəşt 4. Əmlak vergisi
Şirkətlər əsas vəsaitlərin (avadanlıq, təmir, bina) dəyərinin 1%-i qədər əmlak vergisi ödəyir. 2026-dan tibb sahəsində fəaliyyət göstərənlərin yalnız tibbi təyinatla istifadə etdiyi əmlakının 75%-i bu vergidən azaddır.
Güzəştsiz: 400 000 × 1% = 4 000,00 ₼.
Güzəştlə: 400 000 × 25% × 1% = 1 000,00 ₼.
Qənaət: ildə 3 000,00 ₼.
Mikro sahibkar (10 işçiyə qədər, illik gəlir 200 000 ₼-a qədər) isə əmlak vergisindən tam azaddır. Ofis əşyaları və tibbi olmayan avadanlıq 75% güzəştə düşmür, ona görə tibbi avadanlığı uçotda ayrıca saxlayın.
Pasiyent üçün üstünlük: "ƏDV geri al"
Tibbi xidmətlər "ƏDV geri al" layihəsinə daxildir. ƏDV ödəyən klinikada müalicə alan pasiyent ödədiyi ƏDV-nin bir hissəsini geri ala bilir. 50% güzəşti pasiyentin geri alacağı məbləği azaltmır. Bunu qəbulda və saytda pasiyentlərə xatırlatmaq klinikanın xeyrinədir.
Klinikanın ən çox risk etdiyi 3 yer
- Həkimlərin rəsmiləşdirilməməsi. Vergi orqanı tibb müəssisələri ilə görüşdə həkimlərlə münasibətin əmək müqaviləsi ilə qurulmasını xüsusi qeyd edib – məqsəd sahənin "ağarmasıdır". Rəsmiləşdirilməmiş işçiyə görə cərimə hər işçi üçün 2 000 ₼-dan 6 000 ₼-a qədərdir. 2026-da özəl sektorda maaşdan gəlir vergisi cəmi 3%-dir (2 500 ₼-a qədər).
- Kassa çeki. 2023-dən pasiyentin hər ödənişi kassa aparatından keçməli və çek verilməlidir. Çek verilməyəndə cərimə ildə birinci dəfə 1 000 ₼, ikinci dəfə 3 000 ₼, sonrakılar 6 000 ₼-dır.
- Səhvən 2% ödəmək. Lisenziyalı klinika sadələşdirilmiş vergi ödəyirsə, yoxlamada vergilər ümumi qaydada – mənfəət vergisi və lazım gələrsə ƏDV ilə – yenidən hesablana bilər, üstəlik faiz və cərimə. Belə vəziyyətdəsinizsə, nə qədər tez düzəltsəniz, o qədər ucuz başa gələr.
Nə etməli? 4 addım
- Vergi rejiminizi yoxlayın: klinikanız düzgün rejimdədirmi (2% yox, mənfəət və ya gəlir vergisi)?
- Kartla ödənişi artırın və POS aparatını kassaya qoşdurun – bu, həm ƏDV həddi, həm də 50% güzəşt üçün şərtdir.
- Dekabra qədər 50% güzəştdən tam istifadə edin (ƏDV ödəyirsinizsə) və 2027 qərarını izləyin.
- Həkim və işçilərin müqavilələrini qaydaya salın, tibbi avadanlığı ayrıca uçota alın.
Tez-tez verilən suallar
Klinikam indiyə qədər 2% ödəyib. Nə etməliyəm?
Lisenziyalı fəaliyyət üçün 2% hüququ yoxdur. Vəziyyətinizi mütəxəssislə yoxlayın: düzəliş vergi orqanı özü aşkarlayandan əvvəl edilsə, adətən daha az itki ilə başa gəlir.
Sığorta şirkəti ödəyəndə nə olur?
Sığorta şirkətinin köçürməsi ƏDV həddinə tam sayılır və 50% güzəştə düşmür. Güzəşt yalnız pasiyentin POS ilə öz ödənişinə aiddir.
Həkimə gəlirin faizi ilə ödəyirəm. Bu, əmək müqaviləsinə uyğundurmu?
Bəli, əmək müqaviləsində əməkhaqqı sabit hissə və görülən işə görə faiz kimi müəyyən edilə bilər. Vacib olan müqavilənin rəsmi bağlanması və ödənişin əməkhaqqı kimi vergiyə cəlb olunmasıdır.
50% güzəşt 2027-də davam edəcəkmi?
Hökumət səhiyyə güzəştlərinin uzadılmasını təklif edib, amma qanun hələ qəbul olunmayıb. Qərar qəbul olunanda məqaləni yeniləyəcəyik.
Qanunvericilik: Vergi Məcəlləsi, maddə 218.5.13 (lisenziyalı fəaliyyət və sadələşdirilmiş vergi), 155.1-1 (ƏDV həddində POS ödənişlərinin 0,5 əmsalı), 174.5 (tibbi xidmətlər üzrə POS dövriyyəsinin 50%-nin ƏDV-dən çıxılması, 01.01.2024-dən 3 il), 106.1.34 və 102.1.41 (qənaət edilən ƏDV-nin mənfəət vergisindən azad olunması), 102.1.30 (mikro sahibkar fərdi sahibkarlar üçün 75% azadolma), 199 (əmlak vergisi güzəştləri), 58 (kassa çeki və rəsmiləşdirilməmiş işçi üzrə maliyyə sanksiyaları); Dövlət Vergi Xidmətinin 2026-cı il buklet və izahları.
Məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və hüquqi məsləhət deyil. Konkret hal üzrə mütəxəssislə məsləhətləşin.