070 598 13 33info@meridiantax.azB.e.–Cümə 09:00–18:00

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda biznes: vergi güzəştləri 2026

10 il vergi güzəşti, sosial sığorta subsidiyası və ona necə müraciət etməli, rezident şərtləri və güzəştin itirildiyi hallar – Vergi Məcəlləsinin 2026 redaksiyası əsasında, nümunələrlə.

Araz Hüseynov · 10.11.2026

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda biznes quran sahibkar üçün dövlət ölkədə ən geniş vergi güzəştlərindən birini müəyyən edib: 10 il mənfəət, əmlak, torpaq və sadələşdirilmiş vergi ödənilmir, işçilərin sosial sığorta haqlarının bir hissəsini isə dövlət ödəyir. Amma güzəşt avtomatik deyil – kimin rezident sayıldığı, hansı satışın azad olduğu və güzəştin nə vaxt itirildiyi qanunda dəqiq yazılıb. Bu məqalədə qaydaları Vergi Məcəlləsinin 2026-cı il redaksiyası əsasında sadə dillə izah edirik.

Qısa cavab.
• 01.01.2023-dən 10 il (2033-cü ilin əvvəlinədək) rezidentlər mənfəət (gəlir), əmlak, torpaq və sadələşdirilmiş vergidən azaddır (VM 227.1).
• Şirkətin səhmdar və payçılarının dividend gəlirləri də 10 il vergidən azaddır (VM 227.3).
• İşəgötürənin ödədiyi sosial sığorta haqlarını dövlət 2026–2028-ci illərdə 80%, sonra 60% və 40% həcmində subsidiyalaşdırır.
• Diqqət: eyni fəaliyyəti ərazidən kənarda da göstərsəniz, güzəşt şamil edilmir (VM 227.4.4).

Kim rezident sayılır?

İşğaldan azad edilmiş ərazinin rezidenti – həmin ərazilərdə vergi uçotuna alınan və ya mərkəzləşdirilmiş qaydada vergi uçotuna alınan, amma bilavasitə həmin ərazilərdə fəaliyyət göstərən hüquqi və fiziki şəxsdir (VM 226.2). "Mərkəzləşdirilmiş qaydada" sözləri 09.12.2025 tarixli 297-VIIQD nömrəli Qanunla əlavə edilib və 2025-ci il yanvarın 1-dən tətbiq edilir, yəni geriyə şamil olunur. Deməli, vergi güzəştləri üçün şirkətin mütləq orada qeydiyyatda olması şərt deyil, əsas şərt fəaliyyətin faktiki olaraq orada göstərilməsidir. Sosial sığorta subsidiyası üçün isə Nazirlər Kabinetinin Qaydasında hələ də ərazidə vergi uçotuna alınmaq şərti yazılıb (aşağıda).

Vergi güzəştləri üçün ayrıca şəhadətnamə tələb olunmur; təsdiqedici sənəd yalnız idxalda ƏDV azadolması üçün lazımdır. Amma praktikada vergi orqanı fəaliyyətin faktiki olaraq ərazidə göstərildiyini sübut edən sənədlər istəyə bilər: obyektin vergi uçotu, icarə və ya mülkiyyət sənədi, işçilərin əmək müqavilələrində iş yerinin göstərilməsi, Daxili İşlər Nazirliyində buraxılış qeydiyyatı. Bunları əvvəldən hazır saxlayın.

Hansı vergilər ödənilmir?

  • Mənfəət vergisi (şirkət) və ya gəlir vergisi (fərdi sahibkar) – 10 il.
  • Əmlak vergisi və torpaq vergisi – 10 il.
  • Sadələşdirilmiş vergi – 10 il.
  • Dividend – rezident şirkətin səhmdar və payçılarının dividend gəlirləri (VM 227.3).
  • Satışdankənar gəlirlər – əgər həmin ərazidəki fəaliyyətlə bağlıdırsa (VM 227.5).
  • İdxalda ƏDV – ƏDV ödəyicisi olan rezidentlər üçün siyahısı təsdiq edilmiş sahələr və mallar üzrə texnika, avadanlıq, qurğu, xammal və materialların idxalı; müvafiq orqanın təsdiqedici sənədi əsasında (VM 227.2).

ƏDV-nin özü (satışlar üzrə) güzəştə daxil deyil – ƏDV ödəyicisisinizsə, satışlara ƏDV adi qaydada hesablanır. Bütün bəyannamələr də adi qaydada və müddətlərdə verilir (VM 229).

Sahəyə görə şərtlər fərqlidir

Ən çox səhv burada olur. Vergi Məcəlləsinin 227.4-cü maddəsi üç qrup müəyyən edir:

  • İstehsal, emal və hasilat: məhsul orada istehsal olunursa, hara satılmasından asılı olmayaraq – ərazi daxilində, Bakıya və ya ixraca – gəlir azaddır.
  • Topdansatış, tikinti və xidmət (əhaliyə xidmət istisna olmaqla): yalnız ərazinin rezidentlərinə satılan mal, iş və xidmət azaddır. Ərazidən kənardakı müştəriyə satış və ixrac azad deyil.
  • Turizm, pərakəndə ticarət, ictimai iaşə və əhaliyə digər xidmətlər: orada uçotda olan və orada fəaliyyət göstərən şəxs üçün azaddır.

Güzəşt şamil edilməyən sahələr: maliyyə xidmətləri, avtonəqliyyatla yükdaşıma və dövlət büdcəsi hesabına podratçının təqdimatları (orada istehsal edən rezident podratçılar istisna olmaqla) (VM 226.3).

Güzəşt nə vaxt itirilir?

İki qayda xüsusilə vacibdir:

  1. Eyni fəaliyyət ərazidən kənarda da göstərilirsə, güzəşt şamil edilmir (VM 227.4.4). Məsələn, Füzulidə və Bakıda eyni anda tikinti işləri görən şirkət Füzulidəki tikinti üzrə də güzəştdən istifadə edə bilməz.
  2. Fərqli fəaliyyət ərazidən kənarda göstərilirsə, güzəşt saxlanılır, amma hər fəaliyyət üzrə gəlir və xərclərin uçotu ayrıca aparılmalıdır (VM 227.4.5). Ayrıca uçot olmadıqda yoxlamada güzəştli gəliri sübut etmək çətinləşir.

Praktik həll çox vaxt ayrıca hüquqi şəxsdir: ərazidəki fəaliyyət üçün ayrıca şirkət yaradılır, Bakıdakı fəaliyyət mövcud şirkətdə qalır.

Sosial sığorta subsidiyası

İşəgötürənin öz vəsaiti hesabına işçilərin xeyrinə ödədiyi məcburi dövlət sosial sığorta haqları dövlət büdcəsindən geri ödənilir ("Sosial sığorta haqqında" Qanun, maddə 14-1; Nazirlər Kabinetinin 08.12.2023 tarixli 445 nömrəli Qərarı). İşçinin maaşından tutulan hissə subsidiyaya daxil deyil.

Subsidiya faizi (işəgötürənin ödədiyi haqq)
01.01.2023 – 01.01.2026: 100%
01.01.2026 – 01.01.2029: 80%
01.01.2029 – 01.01.2031: 60%
01.01.2031 – 01.01.2033: 40%
Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğ qəbzi və ya "Fərqlənmə nişanı" ilə fəaliyyət göstərənlərin özləri üçün ödədiyi haqlar – 100%, 2033-cü ilədək.

Subsidiya avtomatik deyil – ərizə lazımdır

  • Necə: elektron ərizə vergi orqanına, e-taxes elektron kabineti vasitəsilə.
  • Nə vaxt: rüblük hesabatın təqdim müddəti bitdikdən sonra 5 gün ərzində (qəbz və ya "Fərqlənmə nişanı" ilə işləyənlər – rüb bitdikdən sonra 5 gün ərzində). Müddət buraxılarsa, növbəti rüblərdə müraciət etmək olar (Qayda, 3.3 və 3.10).
  • Baxılma: vergi orqanı 10 gün, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi 10 gün yoxlayır, sonra Dövlət Xəzinədarlığı Agentliyi 5 gün ərzində məbləği ərizədə göstərilən bank hesabına köçürür.

Subsidiya nə vaxt verilmir?

  • Sosial sığorta haqları üzrə borc varsa və ya hesabat verilməyibsə (fəaliyyət olmaması barədə arayış verilibsə).
  • İşçinin əmək müqaviləsində ərazidə işə cəlb olunması yazılmayıbsa və ya onun Daxili İşlər Nazirliyində buraxılış qeydiyyatı yoxdursa – həmin işçi üzrə.
  • Şirkət riskli vergi ödəyicisi hesab edilibsə (VM 13.2.82).
  • Kameral yoxlamada hesabatda uyğunsuzluq aşkar edilibsə.
  • Maliyyə, avtonəqliyyatla yükdaşıma, neft-qaz sahəsi və büdcə hesabına podrat (ərazidə istehsal edən rezident podratçılar istisna olmaqla).

Qaydaya görə subsidiya ərazidə vergi uçotuna alınan və bilavasitə orada fəaliyyət göstərən şəxslərə verilir (Qayda, 1.5). Subsidiya alındıqdan sonra dəqiqləşdirilmiş hesabatla həmin işçilər üzrə haqlar azaldılarsa, fərq şirkətin vəsaiti hesabına büdcəyə qaytarılır.

Üç nümunə

1. Mebel sexi, Ağdam (istehsal). İllik mənfəət 120 000 ₼, mebel Bakıya satılır.
Mənfəət vergisi: 120 000 × 20% = 24 000 ₼ ödənilmir – istehsalda satışın harada olması fərq etmir.
Mənfəət təsisçiyə dividend kimi ödənilir: 96 000 × 5% = 4 800 ₼ ödənilmir.
10 işçi, hər biri 800 ₼: işəgötürənin aylıq sosial sığorta haqqı 44 + 600 × 15% = 134 ₼; il üzrə 134 × 10 × 12 = 16 080 ₼, bunun 80%-i – 12 864 ₼ dövlət tərəfindən subsidiyalaşdırılır.
2. Tikinti şirkəti, Füzuli. Ərazidə rezident olan sifarişçi üçün iş görür – bu gəlir azaddır.
Ərazidən kənardakı sifarişçiyə görülən iş – azad deyil (VM 227.4.2).
Şirkət eyni vaxtda Bakıda da tikinti aparırsa – güzəşt ümumiyyətlə şamil edilmir (VM 227.4.4).
3. Mağaza, Laçın (pərakəndə, sadələşdirilmiş vergi). İllik dövriyyə 150 000 ₼.
Sadələşdirilmiş vergi: 150 000 × 2% = 3 000 ₼ ödənilmir.
Sahibkar Bakıda da mağaza işlədirsə, Laçındakı mağaza üzrə də güzəşt itirilir – eyni fəaliyyət növü.

Mehmanxanalarda ƏDV-nin qaytarılması

Fiziki şəxslər ərazidəki mehmanxanalarda gecələmə və qalma xidmətinə görə nağdsız ödədikləri ƏDV-nin 30%-ni, nağd ödədiklərinin 5%-ni geri ala bilər; əlavə xidmətlərə şamil edilmir (VM 228).

Tez-tez verilən suallar

Güzəşt üçün vergi orqanına ərizə vermək lazımdır?
Mənfəət, əmlak, torpaq və sadələşdirilmiş vergi üzrə azadolma qanunla tətbiq olunur – ayrıca şəhadətnamə tələb olunmur; əsas şərt rezident olmaq və fəaliyyətin faktiki olaraq ərazidə göstərilməsidir. İdxalda ƏDV azadolması üçün təsdiqedici sənəd, sosial sığorta subsidiyası üçün isə hər rüb elektron ərizə lazımdır.

2033-cü ildən sonra nə olacaq?
Güzəştlər 01.01.2023-dən 10 il müddətinə müəyyən edilib. Uzadılma barədə qərar qəbul edilərsə, məqaləni yeniləyəcəyik.

Bəyannamə verilirmi?
Bəli. Vergi azad olsa da, bütün hesabatlar adi qaydada və müddətlərdə təqdim edilir (VM 229).

Ərazidə fəaliyyətə başlayırsınız? Güzəştin sizin fəaliyyətinizə şamil olunub-olunmadığını, şirkət strukturunu və ayrıca uçotu birlikdə yoxlayaq – WhatsApp-a yazın.

Qanunvericilik: Vergi Məcəlləsi, XIX fəsil – maddə 226 (ümumi müddəalar, rezident anlayışı, istisnalar), 227 (azadolmalar və şərtlər), 228 (ƏDV-nin qaytarılması), 229 (hesabatlar); 09.12.2022 tarixli 677-VIQD və 09.12.2025 tarixli 297-VIIQD nömrəli Qanunlar; Nazirlər Kabinetinin 08.12.2023 tarixli 445 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş Qayda (sosial sığorta haqlarının subsidiyalaşdırılması); "Sosial sığorta haqqında" Qanun, maddə 14-1.

Məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və hüquqi məsləhət deyil. Konkret hal üzrə mütəxəssislə məsləhətləşin.