Özəl sektorda işçinin "əlinə çatan" maaşını və işəgötürənin real xərcini hesablamaq üçün dörd tutulmanı və bir neçə güzəşti bilmək kifayətdir. Bu məqalədə 2026-cı il dərəcələrini, güzəştləri və üç tipik maaş üzrə tam hesablamanı göstəririk.
• Gəlir vergisi: 2 500 ₼-a qədər 3%; 2 500–8 000 ₼ – 75 ₼ + 10%; 8 000 ₼-dan çox – 625 ₼ + 14%.
• DSMF (işçi): 200 ₼-a qədər 3%, çox olduqda 6 ₼ + 10%. İşsizlikdən sığorta: 0,5%. Tibbi sığorta: 2 500 ₼-a qədər 2%, çox olduqda 50 ₼ + 0,5%.
• Əsas iş yerində aylıq gəliri 2 500 ₼-a qədər olan işçinin 200 ₼-ı vergidən azaddır (VM 102.1.6).
İşçidən tutulanlar
- Gəlir vergisi (VM 101.1-1.1): vergi tutulan gəlirdən (güzəştlər çıxıldıqdan sonra) pilləli şkala ilə.
- Məcburi dövlət sosial sığorta haqqı: 200 ₼-a qədər 3%, 200 ₼-dan çox hissədən 10% (6 ₼ + 10%).
- İşsizlikdən sığorta haqqı: 0,5%.
- İcbari tibbi sığorta haqqı: 2 500 ₼-a qədər 2%, çox olan hissədən 0,5%.
İşəgötürənin ödədikləri
- DSMF: 200 ₼-a qədər 22%; 200–8 000 ₼ – 44 ₼ + 15%; 8 000 ₼-dan çox – 1 214 ₼ + 11%.
- İşsizlikdən sığorta: 0,5%. Tibbi sığorta: 2 500 ₼-a qədər 2%, çox olduqda 50 ₼ + 0,5%.
Güzəştlər
- 200 ₼ – əsas iş yerində (əmək kitabçasının olduğu yerdə) aylıq gəliri 2 500 ₼-a qədər olan hər kəs (VM 102.1.6).
- 400 ₼ – Vətən Müharibəsi və Milli Qəhrəmanlar, müharibə veteranları, I və II qrup müharibə əlilləri, şəhid ailələri və digər sadalanan şəxslər (VM 102.2).
- 200 ₼ – 61–100% funksiya pozulması ilə əlilliyi olanlar, əlilliyi olan uşaqlar və onlara baxan valideynlər (VM 102.3).
- 100 ₼ – məcburi köçkünlər, həlak olmuş döyüşçülərin valideynləri və digərləri (VM 102.4).
- 50 ₼ – himayəsində azı 3 nəfər olan valideynlərdən biri (VM 102.5).
Diqqət: 102.2, 102.3 və 102.4-cü maddələr üzrə bir neçə güzəşt hüququ olduqda yalnız ən böyüyü verilir (VM 102.7). Güzəştlər sənəd təqdim edildiyi andan və yalnız əsas iş yerində tətbiq olunur (VM 102.8).
Üç nümunə
Gəlir vergisi: (1 000 – 200) × 3% = 24,00 ₼
DSMF: 6 + 800 × 10% = 86,00 ₼ · İşsizlik: 5,00 ₼ · Tibbi sığorta: 20,00 ₼
Əlinə çatan: 865,00 ₼
İşəgötürən: DSMF 44 + 800 × 15% = 164 ₼, işsizlik 5 ₼, tibbi 20 ₼ → ümumi xərc 1 189,00 ₼
Gəlir vergisi: 75 + 500 × 10% = 125,00 ₼
DSMF: 6 + 2 800 × 10% = 286,00 ₼ · İşsizlik: 15,00 ₼ · Tibbi: 50 + 500 × 0,5% = 52,50 ₼
Əlinə çatan: 2 521,50 ₼ · İşəgötürənin ümumi xərci: 3 000 + 464 + 15 + 52,50 = 3 531,50 ₼
Gəlir vergisi: 625 + 1 000 × 14% = 765,00 ₼
DSMF: 6 + 8 800 × 10% = 886,00 ₼ · İşsizlik: 45,00 ₼ · Tibbi: 50 + 6 500 × 0,5% = 82,50 ₼
Əlinə çatan: 7 221,50 ₼ · İşəgötürən: DSMF 1 214 + 1 000 × 11% = 1 324 ₼ → ümumi xərc 10 451,50 ₼
Tez-tez verilən suallar
Dövlət və neft-qaz sektorunda dərəcələr eynidir?
Xeyr. Bu dərəcələr özəl, qeyri-neft-qaz sektoru üçündür. Digər sektorlar üçün əmək haqqı kalkulyatorunda sektoru seçin.
Natamam ay necə hesablanır?
Maaş işlənmiş günlərə mütənasib hesablanır, sonra bütün tutulmalar həmin məbləğdən aparılır.
200 ₼ azadolma ikinci iş yerində də tətbiq olunur?
Xeyr, yalnız əsas iş yerində (əmək kitabçasının olduğu yerdə).
Qanunvericilik: Vergi Məcəlləsi, maddə 101.1-1 (özəl sektorda gəlir vergisi dərəcələri), 102.1.6, 102.2–102.8 (güzəştlər); "Sosial sığorta haqqında", "İşsizlikdən sığorta haqqında" və "Tibbi sığorta haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunları.
Məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və hüquqi məsləhət deyil. Konkret hal üzrə mütəxəssislə məsləhətləşin.