070 598 13 33info@meridiantax.azB.e.–Cümə 09:00–18:00

Amortizasiya vergi uçotunda 2026: normalar, əmsallar, Əlavə 1

Azalan qalıq metodu, normalar, mikro və kiçik sahibkar əmsalı, təmir həddi və bəyannamənin Əlavə 1-i – nümunələrlə.

Araz Hüseynov · 08.11.2026

Mənfəət vergisi bəyannaməsini hazırlayarkən ən çox səhv olunan yerlərdən biri amortizasiyadır: norma yanlış tətbiq olunur, satılan maşının qalığı unudulur, təmir xərcləri tam xərcə yazılır. Bu məqalədə Vergi Məcəlləsinin qaydalarını, mikro və kiçik sahibkarlar üçün əmsalları və bəyannamənin Əlavə 1-ini nümunə ilə izah edirik.

Qısa cavab.
• Vergi uçotunda amortizasiya azalan qalıq metodu ilə hesablanır: norma ilin sonuna qalıq dəyərə tətbiq olunur (VM 114.1, 114.4).
• Normalar: binalar 7%, maşın və avadanlıq 20%, nəqliyyat və hesablama texnikası 25%, digər əsas vəsaitlər 20%.
• Mikro sahibkar normalara 2, kiçik sahibkar 1,5 əmsal tətbiq edə bilər (VM 114.3-2, 114.3-3).
• Qalıq 500 ₼-dan və ya ilkin dəyərin 5%-indən az qalanda tam silinir (VM 114.8).

Metod: azalan qalıq

Vergi ödəyiciləri amortizasiyanı azalan qalıq dəyəri metodu ilə hesablayır; düz xətt metodu yalnız üfüqi monitorinqdə olanlara icazəlidir (VM 114.1, 114.11). Hər il norma ilin sonuna qalıq dəyərə tətbiq edilir. Qalıq dəyər belə tapılır (VM 114.6):

İlin əvvəlinə qalıq
+ il ərzində daxil olan əsas vəsaitlər (alış, tikinti, əsaslı yaxşılaşdırma)
+ həddən artıq təmir xərcləri
– il ərzində satılan və ləğv edilən əsas vəsaitlərin qalığı
= norma tətbiq olunan baza

Buna görə il ərzində alınan avadanlığa həmin il tam illik norma tətbiq olunur, satılan maşına isə satış ilində amortizasiya hesablanmır. Binalar hər biri ayrıca hesablanır (VM 114.5), digər kateqoriyalar qrup halında.

Normalar və əmsallar (2026)

VM 114.3 normaları ("-dək")
Binalar, tikililər, qurğular: 7% · kiçik 10,5% · mikro 14%
Maşın və avadanlıq: 20% · kiçik 30% · mikro 40%
Nəqliyyat vasitələri, yük avtomobilləri: 25% · kiçik 37,5% · mikro 50%
Yüksək texnologiyalı hesablama texnikası: 25% · kiçik 37,5% · mikro 50%
İş heyvanları, digər əsas vəsaitlər: 20% · kiçik 30% · mikro 40%
Qeyri-maddi aktivlər: istifadə müddətinə görə, məlum deyilsə 10% (əmsal tətbiq olunmur)

Mikro və kiçik kimdir? Mikro – 10 nəfərədək işçi və ya 200 000 ₼-dək illik gəlir; kiçik – 11–50 nəfər və ya 3 milyon ₼-dək. İşçi sayı və gəlir fərqli kateqoriyaya düşərsə, daha yüksək olanı götürülür.

Normalar "-dək"dir: daha aşağı norma seçmək olar. Bu halda maksimumla fərq növbəti illərdə gəlirdən çıxıla bilər (VM 114.4).

Nümunə: kiçik sahibkar

Ofis binası. İlin əvvəlinə qalıq 312 540,18 ₼ × 10,5% = 32 816,72 ₼.
Qablaşdırma xətti, aprel 2026-da 78 400 ₼-a alınıb: 78 400 × 30% = 23 520 ₼ (tam illik norma).
Avtomobil iyulda 14 500 ₼-a satılıb, qalığı 9 850 ₼: amortizasiya hesablanmır, 4 650 ₼ gəlir (VM 114.7).
Ofis mebeli: qalıq 1 180,40 × 30% = 354,12 ₼; yeni qalıq 826,28 ₼ – 500 ₼-dan və 5%-dən (630 ₼) çoxdur, silinmir.

Satış, ləğv və 500 ₼ qaydası

  • Satış: satış məbləği qalıqdan çoxdursa, fərq gəlirə daxil edilir (VM 114.7); azdırsa, fərq gəlirdən çıxılır (VM 114.9).
  • Kiçik qalıq: ilin sonunda qalıq 500 ₼-dan və ya ilkin dəyərin 5%-indən az olarsa, tam gəlirdən çıxılır (VM 114.8).
  • Amortizasiya olunmayanlar: torpaq, konservasiyada olan, istismara verilməmiş anbardakı və bəzi digər əsas vəsaitlər (VM 114.2).

Təmir xərcləri: hədd var

Təmir xərcləri gəlirdən məhdud çıxılır – kateqoriyanın əvvəlki ilin sonuna qalıq dəyərinin faizi qədər (VM 115.1): binalar 2%, maşın və avadanlıq, hesablama texnikası, nəqliyyat 5%, yük avtomobilləri 8%, digər əsas vəsaitlər 3%. Həddən artıq hissə qalıq dəyərə əlavə olunur və amortizasiya edilir; xərc həddən az olarsa, fərq növbəti illərin həddini artırır. İcarəyə götürülmüş əsas vəsaitlərin təmiri isə ayrıca kapitallaşdırılır və ən azı 5 ilə bərabər hissələrlə silinir (VM 115.6-1).

Nümunə. Maşın və avadanlığın qalığı 29 910 ₼, təmir xərci 2 100 ₼.
Hədd: 29 910 × 5% = 1 495,50 ₼ – gəlirdən çıxılır.
Artıq hissə 604,50 ₼ qalıq dəyərə əlavə olunur və həmin il 30% ilə amortizasiya edilir.

Bəyannamədə: Əlavə 1

Mənfəət vergisi bəyannaməsinin Əlavə 1-də ("Vergi uçotunun məqsədləri üçün aktivlər, öhdəliklər və kapitallar barədə məlumat") hər kateqoriya üçün 6 rəqəm yazılır: dövrün əvvəlinə, daxil olmuşdur, təqdim edilmişdir, silinmişdir (amortizasiya), ləğv edilmişdir və dövrün sonuna. Yoxlama sadədir: əvvəlinə + daxil olan – təqdim – silinən – ləğv = sonuna. Sonuna qalıq növbəti ilin açılış qalığıdır.

Tez-tez verilən suallar

Mühasibat amortizasiyası vergi amortizasiyası ilə eyni olmalıdır?
Xeyr. Mühasibat uçotunda adətən düz xətt metodu ilə faydalı istifadə müddəti üzrə hesablanır; vergi uçotunda VM qaydaları tətbiq olunur. Fərq ayrıca izlənilir.

Mikro sahibkar əmsalı mütləq tətbiq etməlidir?
Xeyr, bu hüquqdur: "tətbiq edə bilər". Əmsal yalnız əsas vəsaitlərə şamil olunur, qeyri-maddi aktivlərə yox.

2027-də nə dəyişir?
30.09.2026 tarixli 476-VIIQD nömrəli Qanunla Vergi Məcəlləsinə 114.3-4-cü maddə əlavə edilir və 01.01.2027-dən qüvvəyə minir. Rəsmi mətn və izahlar dərc olunanda məqaləni yeniləyəcəyik.

Hazır Excel faylı. Bu məqalədəki bütün hesablamalar Əsas vəsaitlər və amortizasiya 2026 faylında avtomatikdir – 9 ₼, birdəfəlik. Sualınız varsa, WhatsApp-a yazın.

Qanunvericilik: Vergi Məcəlləsi, maddə 114 (əsas vəsaitlərin amortizasiyası: 114.1–114.11, 114.3-2, 114.3-3), 115 (təmir xərcləri), 118, 143 (aktivlərin dəyəri); Nazirlər Kabinetinin 21.12.2018 tarixli 556 nömrəli Qərarı (sahibkarlıq subyektlərinin bölgüsü meyarları, 15.05.2020 dəyişikliyi ilə).

Məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və hüquqi məsləhət deyil. Konkret hal üzrə mütəxəssislə məsləhətləşin.